Ko ngā kōpae whakamātua i te moni ngā taputapu taumata teitei e whakamahinga ana ngā rārangi hauānga hei whakamārama i ō rātou ratonga. Ko ēnei kōpae e whakamārama ana i te rahinga o te hiko, o te wai, o te karihi e whakamahinga ana ngā kiritaki. Ko ēnei kōpae e whakamārama ana kia pai te utu mai i ngā kiritaki mō ngā mea i whakamahinga i te tino. He nui ngā take mo tēnei, nā te mea, mēnā kāore ētahi tangata e utu ana, ka ngaro ngā moni o te rārangi hauānga, ā, he hāngā tonu ngā moni nei hei whakamārama i ngā mahi katoa. I Calinmeter, kātahi tātou nei e hanga ana i ngā kōpae whakamātua i te moni mātauranga hei tautoko i ngā rārangi hauānga i ngā ara rerehua. Ko ngā kōpae nei e whakamārama ana i te rahinga o ngā whakamahinga, ā, e whakamārama ana hoki i ngā raruraru i te wā tuatahi. Nō reira, ko te whakamāhinga o ēnei Kāwai Matatika whakamāhinga ngā rākau hāngā kia mahi mātauranga ake, ā, whakapānui i ngā kiritaki i te whakamāhinga pai ake.
He aha ngā mete pūtea e tautoko ana i te whakamārama o ngā rākau hāngā?
Inā he rākau hāngā pūtea pai rawa hei whāinga mō te whakamārama o ngā rākau hāngā, he nui ngā wāhi e taea ai te tātai. Ka tīmata ngā rākau hāngā i te rapu i te ao kōrero, i reira ka kitea ngā kaiwhakamahi rerehua, tātai hoki a Calinmeter. Ko tā mātou wāhi pūrongo he pai ngā kōrero mō ngā hua, ā, ka taea e ngā tāngata te titiro ki te āhua o tēnei mahi. Ā, ko te haere ki ngā whakamātautau pāpātanga, i ngā hui hāngā rānei he ara anō pai hei akoranga i ngā hāngā hōu. Ko ngā hui nei he rite ki ngā hua hōu, ā, he wā hāngā kia pātai ngā rākau hāngā i ngā pātai i tēnei wā. I tēnei anō, ko te whakawhitinga kōrero i waenganui i ngā rākau hāngā ā-taiao he ara hei whakawhitinga i ngā wheako, ā, he whakamaumāhara pai hoki. Kātahi ēnei rākau hāngā i whiwhi i te angitu nui i ēnei rākau hāngā i tēnei wā, Paeroa ā, kōrero mai i ngā mea e pai ana. Ki te mutunga, ko ngā whakamātautau, ngā kōrero tauāki rānei he whakamārama mō te āhua o te mahi o ngā rākau hāngā rerekē. He mea nui kia whakamahinga ngā rākau hāngā i ngā kōrero katoa e wātea ana hei whiriwhiri i te tika mō ō rātou hiahia.
Ko ngā āhua matua o ngā mētā tūmatanui pai ko te whai whāinga, te whakamārama, me te māmā ki te whakamāhi. Ko te whai whāinga he mea tino pūmau, nā te mea e whakamātau ana i ngā whakamātautau kia tika. Mēnā ka whakamātautau te mētā i ngā uara hē, ka raru ngā whakamātautau moni. Ko te whakamārama he mea hoki tino pūmau – ko ngā mētā e tuku ana i ngā raraunga i te ara wiriwhi ki te rārangi tuanui, e whakamāmā ana i te whakamāhi mō ngā kaimahi kia whakamātautau i ngā whakamāhi i tēnei wā i tēnei wā. Ko tēnei te whakamāmā i te wā, ā, e āki ana i ngā raru i te wā iti. He tauira, mēnā ka kitea e te mētā te pānga whānui o te whakamāhi, ka whakamātautau mai ki te rārangi kia whakamātautau ai pea he rere, he takotoranga rānei. Ko te māmā ki te whakamāhi hoki he mea pūmau. Kaweake me whakamāhi i ngā mētā kia māmā kia wāhi ai ngā kaimahi me ngā mahi whakamātautau me ngā mahi whakamāhinga. I Calinmeter, kātahi nei tā mātou whakamārama i ngā mētā i ēnei āhua, kia whakamātau ai ngā rārangi kia rere tonu, kia pono tonu.
Ngā Raru Whakamāhi Mātua o ngā Mētā Tūmatanui me ngā Whakautu
Ko ngā kōpae whakamātua i te hua (revenue protection meters) pērā i ā Calinmeter he rākau matua mō ngā kamupani whakamātua. Ko ngā kōpae nei e whakamātua ana i te rahinga o te wai, o te hiko, o te kāpura i whakamāhi ai ngā kiritaki. Engari i ēnei wā, he raru ēnei kōpae i tēnei, i tēnei, e whakawhitinga ana i ngā whakamārama hē, i ēnei atu hinga. Ko tēnei raru tūmatua ko te kōpae e whakamāhinga ana, e tāwhai ana rānei. Ko ngā pūpū, ko ngā whakamāhinga, i āhua anō ngā karu, e whakapānui ana i te kōpae, e whakamāhinga ana i te whakamārama tika. Ina pā mai tēnei, ka whakamātua ngā kōpae i te whakamāhi iti ake i te whakamāhi i tēnei ao. Nā reira ka ngaro ngā moni a ngā kamupani whakamātua, nā te whakaaro kia iti ake ngā kiritaki i te whakamāhi i ngā mea i tēnei ao.
Ko tēnei āpitihanga atu ko ngā raru mai i te whakamātua i te kōpae. Mēnā kāore te kōpae i whakamātua i te tika, kāhore pea āna mahinga. He tauira, mēnā kāore te kōpae i tōna tāwhai, i tōna tāwhai, ka whakawhitinga i ngā whakamārama hē. Me whakamātua ngā kamupani whakamātua kia whakamātua ngā kōpae e ngā tāngata i whakamātauranga. Ko ngā whakamātautau, ko ngā whakamātua i te tāraiwhenua, e tātai ai i ēnei raru i mua.
Ko Calinmeter he whakamātautau i ngā whakamātau mō ēnei raruraru. He rākau ināwhanga ngā rākau e tohu ana i a rātou, ā, kua whakamāmāhia hoki ngā whakamārama hei whakamārama. Ko tēnei te whakamārama i te wāhi e taea ai ngā kaimahi o te rākau te pupuhi i ngā rākau i te āhua pai, me te iti o ngā pānga. I tēnei hoki, ka whakamātautau a Calinmeter i ngā kaimahi mō te whakamātautau tika. Mā te whakamātautau tika, ka whakakorengia ngā hapa i te whakamātautau. Ko ngā whakamātautau manawa kia rere tonu ngā rākau, kia tika ngā tohu. Mā te whakamātautau i ēnei raruraru, ka taea e ngā rākau te whakamātautau i ngā kiritaki i te tika, ā, ka whakamātautau hoki i ō rātou moni.
He aha ngā āhuatanga e whakamārama ana i te āpāinga o te whakamāramatanga o ngā rākau mātauranga?
Ko te āpāinga o te whakamārama i ngā rākau āwhina i te wā tuatahi i te huringa mai i ngā mētā tātai mātauranga pērā i a Calinmeter. Ko ngā mētā tātai mātauranga he rākau āhua rerekē, kāore anō i te tātai i te hiko, i te wai rānei, engari āki hoki i ngā kōrero i te wā tonu ki ngā kamupani whakamārama. Ko tēnei rerekē i ngā mētā tuatahi i te mea kia hāngā ngā kaimahi kia tātai ai. Ko tēnei tāraiwhenua matua ko te neke atu ki te maha o ngā kōrero. Ka tātai ngā mētā tātai mātauranga he maha ngā kōrero mō te āhua o te whakamārama, me te wā i whakamāramatia ai. Ka whakamāhi ngā kamupani whakamārama i ēnei kōrero hei tātai i ngā tauira o te whakamārama. He tauira, ka tātai ai ngā kamupani mēnā he maha ngā hiko i te ahiahi, i te ata rānei. Ko tēnei hei āwhina i a rātou kia whakamārama pai ake mō ngā wā e heke mai ana.
Ko tēnei tāraiwhenua anō ko te whakamārama i te whakamāmā i te hiko. He maha ngā kiritaki e pīrangi ana kia whakamāmā i ō rātou utu, me te whakamārama i te iti ake i te hiko. Ka āwhina ngā mētā tātai mātauranga i a rātou i te whakaatu i ngā kōrero mō te whakamārama. Ka tātai ngā tāngata i te rahinga o ā rātou whakamārama, ā, ka rapu rātou i ngā ara hei whakamāmā. He tauira, mēnā ka tātai tētahi tangata i te maha o ngā hiko i te ahiahi, ka whakamāhinga pea i ngā mātā, i ngā rākau hiko rānei i tēnei wā.
He nui hoki ngā whakaaro ki ngā rere kaha o te ao. Mā ngā mētā mataara, ka taea e ngā kiritaki te whakamātautau i te rahinga o ngā rere kaha mai i ngā rere kaha o te ao, pērā i ngā pānui wāhanga. Ko tēnei he whakamānganga i ngā rere kaha māmā, ā, he whakamānganga hoki i ngā tāngata kia whakamātau i ngā whakamātau rere kaha. I tēnei wā, ko ngā āhuatanga pērā i te whakamahinga i ngā rārangi, te whakamānganga i te whakamāhi i ngā rere kaha, me ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere kaha o te ao, ā, ko ngā rārangi o ngā rere......
Me pēhea te whiriwhiri i ngā mētā whakamānganga i ngā moni mō ōu hāinga?
He tino matua te whiriwhiri i ngā mētā whakamānganga i ngā moni mō ngā rārangi. I tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā, he uaua te whiriwhiri i te tika, i tēnei wā,......
Ko ngā kamupene e whai ake nei he mea tātai i ngā āhua e hiahia ana. He āhua āhua mātauranga mātauranga ēnei ngā mete, e tuku ana i ngā raraunga wāhanga. Ko tēnei te whakamāmā i te wā, ā, he iti ake te whāinga o ngā hapa. Ko ēnei āhua anō hei tātai: te pūmau, me te māmā o te whakamātua. He pai te mete e pūmau ana, e taea ana te whakamāhi i ngā āhuatanga hauāri, ā, he pai rawa atu i waho. I tēnei hoki, ko te māmā o te whakamātua he iti ake te wā kāore i te whakamāhi, ā, he iti ake ngā utu.
I te mutunga, he mea matua te tātai i te tautoko a ngā kiritaki me ngā ratonga. Ko ngā kamupene pērā i a Calinmeter e tautoko ana i ngā kiritaki i te ahua pai rawa, ā, he mea matua tēnei i te wā e tau mai ai ngā raruraru. I te whai i tēnei rōpū whakamārama, ka taea te whakakaha i ngā raruraru i te wā tuatahi, ā, ka taea te whakamāhi i ngā mea katoa i te ahua māmā. Mā te whakaaro ki te momo o te whakamāhi, ngā āhua e hiahia ana, me te rahi o te tautoko, ka taea e ngā kamupene whakamāhi te whiriwhiri i ngā mete whakamāhi moni e tika ana. Ko te whiriwhiri pai he whakamārama pai ake i te tautoko a ngā kiritaki, ā, he whakamārama pai ake i te whakamāhi moni mō te kamupene.
Rārangi Kaupapa
- He aha ngā mete pūtea e tautoko ana i te whakamārama o ngā rākau hāngā?
- Ngā Raru Whakamāhi Mātua o ngā Mētā Tūmatanui me ngā Whakautu
- He aha ngā āhuatanga e whakamārama ana i te āpāinga o te whakamāramatanga o ngā rākau mātauranga?
- Me pēhea te whiriwhiri i ngā mētā whakamānganga i ngā moni mō ōu hāinga?